Uit de praktijk

In levensgevaar

‘Op het moment dat er een ontvoering plaatsvindt, gaan alle alarmbellen rinkelen bij het OM', trapt officier Wind het gesprek af. ‘Een ontvoering is een van de heftigste zaken. Niet alleen vergt het heel veel van politie en justitie, maar bovenal is er een slachtoffer in levensgevaar. Het maakt mij niet uit om wie het gaat. Ik zet altijd alles op alles om het slachtoffer veilig thuis te krijgen. Met daarbij het liefst ook de daders achter de tralies. Een ontvoeringszaak verschilt op één belangrijk punt met een moordzaak. Bij een moordzaak wil je evengoed de daders achter slot en grendel krijgen, maar krijg je het slachtoffer nooit meer terug.'

Calamiteitenpiket

De Amsterdamse officier legt de werkwijze van het arrondissement Amsterdam
bij alarmering uit. ‘De melding komt binnen bij de politie. Als de melding een bepaald gewicht heeft, zoals een ontvoering of een liquidatie, wordt dit direct besproken in de korpsleiding. Vervolgens wordt besloten wat er nodig is om de zaak tot een oplossing te brengen. De afdeling die de zware criminaliteit doet, is de Dienst Regionale Recherche. Zij beoordelen welk team de zaak kan oppakken, meestal het dienstdoende team.'
Het arrondissementsparket Amsterdam werkt op een vergelijkbare wijze. De teamleider van het zwacri-team, het team dat de zware criminaliteitzaken afhandelt, bepaalt wie er calamiteitenpiket heeft. ‘Een ontvoering of een liquidatie noemen wij een calamiteit.
Als een ontvoering zich voordoet, dan blijf je als officier natuurlijk niet naast de telefoon zitten. Je gaat naar het crisiscentrum op het politiebureau. De eerste paar dagen hadden we, net als de politie, een 24-uurs bezetting. In de eerste dagen doet de officier veel op adrenaline. Wakker en scherp blijf je wel in zo'n situatie. Er is een gezamenlijk doel waar alle aanwezigen volledig de focus op richten: het slachtoffer moet zo snel mogelijk weer levend worden teruggevonden.'

Zuinig met informatie

In overleg met de teamleider bij de politie overlegt de officier over de naar buiten te brengen informatie. ‘Naast Opsporing Verzocht zoeken we via andere wegen de publiciteit: een
persconferentie en een persbericht.' Om het opsporingsonderzoek niet te schaden en de privacy van de familie niet nog meer aan te tasten, doet het OM bijna geen mededelingen in zo'n geval. ‘Je vertelt zo veel mogelijk om de hulp van het publiek te krijgen, maar zo weinig mogelijk om je opsporingsonderzoek niet te schaden. Alles wat je zegt, kan informatie zijn, waardoor de daders wellicht op de vlucht slaan of andere dingen doen. De pers is echter niet gelukkig met een persbericht van vier korte regeltjes.'

De eerste uren cruciaal

Tijdens een dergelijk opsporingsonderzoek zijn veel mensen betrokken bij het proces, waardoor de samenwerkende organisaties veel informatie uitwisselen. ‘Het crisisachtige zit vooral in de levensbedreigende situatie waardoor de eerste uren cruciaal zijn. Voor het team zware criminaliteit worden officieren geselecteerd op karakter en hun analytisch vermogen. Dit analytisch inzicht kan van grote waarde zijn tijdens de eerste uren van zo'n ontvoeringszaak. Verder heb je in dit soort crises daadkrachtige types nodig die knopen durven doorhakken en snel kunnen schakelen.'